ความเป็นธรรมทางสังคม

ความเป็นธรรมทางสังคม เป็นการนำเสนอแนวทางสร้างความเป็นธรรมและลดความเหลื่อมล้ำทางสังคม เป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มการทำงานใน โครงการพัฒนาความเป็นธรรมทางสังคม เพื่อสังคมสุขภาวะ สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมกับเครือข่ายนักวิชาการ และเครือข่ายปฏิบัติการสังคม เป็นการ review แนวคิดหลาย ๆ แนว อย่างเช่น แนววัฒนธรรมชุมชน แนวคิดเรื่องของความสุข แนวคิดเรื่องของความยุติธรรมสังคมสมัยใหม่ ฯลฯ และนำเสนอเป็นข้อเสนอเบื้องต้นถึงตัวชี้วัดความเป็นธรรม (นพนันท์ วรรณเทพสกุล จาก ยุทธศาสตร์เพื่อคนกลุ่มเสียเปรียบในสังคมไทย)

slumpic
ยุทธศาสตร์เพื่อคนกลุ่มเสียเปรียบในสังคมไทย

วลาที่เราพูดถึงนโยบายสาธารณะบางอย่าง โดยเฉพาะส่วนที่ดำเนินไปตามยุทธศาสตร์พัฒนาเศรษฐกิจแบบมุ่งการเติบโต นโยบายเหล่านี้มีฐานความคิดมุ่งตอบสนองเพื่อคนบางกลุ่ม มีส่วนหนึ่งที่ไม่มากนักมุ่งเป้าหมายเพื่อคนส่วนใหญ่ แต่ไม่ว่าจะเป็นแบบแรกหรือแบบหลัง นโยบายที่ตอบสนองคนเฉพาะกลุ่มหรือคนส่วนใหญ่ ไม่ได้ตอบสนองต่อคนทุกภาคส่วนในสังคม มักไม่ครอบคลุมถึงคนชายขอบ เราจะท้าทายนักเศรษฐศาสตร์กระแสหลักในบ้านเรา ซึ่งก็ครอบสังคมมานานแล้ว ให้ขยับออกจากแนวคิดหลักในเรื่องของ Export-oriented อย่างไร เราจะมุ่ง Growth อย่างไร เพื่อหลีกเลี่ยงไม่ให้เกิดความเหลื่อมล้ำในแง่ของระบบที่เป็นกรอบใหญ่ของสังคม

570608_fameryang-1
ความยุติธรรมทางสังคม

ในหลายๆ คดีที่ศาลตัดสินนั้น ศาลตัดสินโดยใช้การฟังจากผู้เชี่ยวชาญอย่างเดียว ไม่ว่าจะเป็นกรณีมาบตาพุด อุตสาหกรรมลำพูน ฯลฯ หากเราปล่อยให้ความเสี่ยงต่างๆ ที่เกิดขึ้นถูกตัดสินจากการใช้อำนาจของศาลสร้างบรรทัดฐานอย่างเดียว จะเป็นเรื่องน่าเป็นห่วงมาก สะท้อนถึงการ form ความคิดของกฎหมาย ความยุติธรรมทางสังคม เป็นผลสะท้อนความไม่เป็นธรรมจากตัวบทกฎหมาย สิ่งที่จะพูดต่อไปนี้จะเป็นการตั้งคำถามกับระบบในทางกฎหมายที่เรามีอยู่ว่าเป็นอย่างไร

noimg_2514
ความเป็นธรรมกับความเสี่ยงในยุคสมัยใหม่

เวลาพูดเรื่องความไม่เป็นธรรม เรามักพูดถึงการกระจายทรัพยากร ความสุขต่างๆ แต่จริงๆ มีอีกด้านคือ ในแง่ของความทุกข์ ภยันตราย ความเสี่ยงกระจายออกไปได้อย่างไร ในขณะที่เราพยายามคิดว่าโลกสมัยใหม่มีกระบวนการต่างๆ เช่น ตลาด วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี แล้วคิดว่า สิ่งเหล่านี้คือสิ่งที่ช่วยกระจายความสุข แต่จริงๆ แล้วมันไม่ได้มีแต่ด้านความสุขด้านเดียว มีสิ่งที่เราคาดไม่ถึงเกิดขึ้น เราควบคุมมันไม่อยู่เหมือนว่าเมื่อเราชุบปีศาจทำให้มีชีพขึ้นมา เพื่อให้มันสร้างประโยชน์ให้ แต่แล้วเราก็คุมมันไม่อยู่